สำนักงานเกษตรจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ประชาสัมพันธ์

โรคขอบใบแห้งในข้าว (Bacterial Leaf Blight Disease) สาเหตุ : เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย Xanthomonas oryzae pv. oryzae

ลักษณะอาการ ขอบใบมีรอยขีดช้ำ ต่อมาเปลี่ยนเป็นสีเหลือง ที่แผลมีหยดน้ำสีครีมคล้ายยางสนกลมๆ ขนาดเล็กเท่าหัวเข็มหมุด ต่อมาจะกลายเป็นสีน้ำตาล และหลุดไปตามลม น้ำหรือฝน แผลจะขยายขนาดไปตามความยาวของใบ บางครั้งขยายเข้าไปข้างในตามความกว้างของใบ ขอบแผลมีลักษณะเป็นขอบลายหยัก ใบที่เป็นโรคขอบใบจะแห้งและม้วนตามความยาว บางกรณีเชื้อ เข้าทำลายทำให้ท่อน้ำท่ออาหารอุดตันต้นข้าวจะเหี่ยวเฉาและตายอย่างรวดเร็ว เรียกอาการของโรคนี้ว่า “ครีเสก” (kresek) ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของโรคในระยะกล้า การที่ใบแห้งตาย มีผลต่อขบวนการสังเคราะห์แสง ทำให้ผลผลิตของข้าวลดลง ถ้าเป็นโรคในระยะออกรวงจะทำให้เปอร์เซ็นต์การติดเมล็ดลดลง และเปอร์เซ็นต์เมล็ดลีบสูงขึ้น น้ำหนักเมล็ดเบา คุณภาพเมล็ดไม่ได้มาตรฐาน เมื่อนำเมล็ดที่เป็นโรคไปขัดสีเมล็ดข้าวจะหักง่าย

การแพร่ระบาด

เชื้อสามารถแพร่กระจายไปกับน้ำ ลม ฝน สภาพแวดล้อมที่มีความชื้นสูง เช่น ฝนตก ลมแรง เป็นต้น พบการระบาดรุนแรง ในพื้นที่ที่มีการระบายน้ำไม่ดี น้ำขัง หรือมีร่มเงา และมีการใช้ปุ๋ยไนโตรเจนในอัตราสูง

คำแนะนำวิธีการป้องกันกำจัด

1. ควรเฝ้าระวังการเกิดโรคถ้าปลูกข้าวพันธุ์ที่อ่อนแอต่อโรคนี้ เช่น พันธุ์พิษณุโลก 2 ชัยนาท 1 กข 41 กข47 กข49 เป็นต้น

2. ไม่ควรใส่ปุ๋ยไนโตรเจนมากในดินที่อุดมสมบูรณ์อยู่แล้ว

3. ไม่ระบายน้ำจากแปลงที่เป็นโรคไปสู่แปลงอื่น

4. เมื่อเริ่มพบอาการของโรคบนใบข้าวใช้ชีวภัณฑ์ ได้แก่ เชื้อบีเอส (Bacillus subtilis) หากพบอาการของโรครุนแรงให้พ่นทุก 7 วัน

5. สารเคมีป้องกันกำจัด : สารแบคบิเคียว หรือไตรเบซิคคอปเปอร์ซัลเฟต หรือเสตร็พโตมัยซินซัลเฟต+ออกซีเตทตราไซครินไฮโดรคลอร์ไรด์ หรือซิงค์ไทอะโซล อัตราตามคำแนะนำ

6. การพ่นสารเคมีให้มีประสิทธิภาพในการควบคุมโรคขอบใบแห้งให้ดีนั้น ควรพ่นเมื่อพบโรคในระยะเริ่มแรก หากพบการระบาดเป็นหย่อมๆ ให้พ่นเฉพาะบริเวณที่เป็นโรค โดยพ่นจากบริเวณที่ไม่เป็นโรคเข้าหาบริเวณที่เป็นโรค และพ่นบริเวณข้างเคียงของหย่อมที่เป็นโรค (ด้านละ 1 เมตร) เพื่อป้องกันการระบาดของโรค การณีพบการระบาดของโรคกระจาย

ทั่วแปลง ให้พ่นสารทั่วแปลง สำรวจแปลงหลักจากพ่นสาร 7 วัน หากพบการระบาดของโรคเพิ่มขึ้นให้พ่นซ้ำ ทำเช่นนี้จนกว่าจะไม่พบการระบาดของโรคเพิ่มขึ้น

#สำนักงานเกษตรจังหวัดพระนครศรีอยุธยา

ที่มา : ศูนย์วิจัยข้าวชัยนาท, ศูนย์ส่งเสริมเทคโนโลยีการเกษตรด้านอารักขาพืช จังหวัดชัยนาท

ขอรับคำปรึกษาเพิ่มเติมได้ที่ : สำนักงานเกษตรอำเภอหรือสำนักงานเกษตรจังหวัดใกล้บ้านท่าน

ข่าว : สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

เผยแพร่โดย : กฤตยา ส.ปชส.อย.